Historia Historia

Historia urządzania lasu
W Polsce za prekursora planowania urządzeniowego uchodzi wielki kanclerz koronny Jan Zamoyski (1542–1605), który w swoich dobrach wprowadził instrukcje gospodarcze nakazujące m.in. odnowienia po zrębach zupełnych. W 1786 r. rozpoczęto w Polsce pierwsze prace urządzeniowe w lasach królewskich na terenach obecnej Puszczy Kozienickiej. 200-letnia rocznicę tych prac obchodzono na Konferencji naukowej BULiGL w Wildze w 1987 r. W czasach nam bliższych, dużą rolę w kształtowaniu państwowego urządzania lasu odegrały działania związane z urządzaniem lasów państwowych podejmowane w okresie międzywojennym. Działania te – kontynuowane po II wojnie światowej – doprowadziły do utworzenia w 1956 r. Biura Urządzania Lasu i Projektów Leśnictwa, którego nazwę w 1973 r. zmieniono na Biuro Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej po odłączeniu z Biura pracowni ds. projektowania inwestycji w lasach.
Początki państwowego urządzania lasu w Polsce międzywojennej, następnie tworzenie służb urządzeniowych i ich funkcjonowanie do 1956 r. realizowano w ramach administracji Lasów Państwowych. Po roku 1956 trzonem urządzania lasu jest nasze przedsiębiorstwo.


Omówienie poszczególnych rewizji urządzania lasu

 

Historia pomiarów geodezyjnych
Historia pomiarów geodezyjnych na gruntach leśnych sięga czasów sprzed II wojny światowej.
W tym okresie zespoły składające się z geodetów i leśników na terenie poszczególnych Dyrekcji Lasów Państwowych wykonywały pomiary uzupełniające oraz nowe pomiary, stosując stabilizację znakami trwałymi (kamienie lub słupy betonowe). Kierownicy tych zespołów, zgodnie z obowiązującymi w tym czasie przepisami, posiadali uprawnienia mierniczych przysięgłych. więcej >>

 

Historia przedsiębiorstwa
W okresie powojennym organizacja urządzania lasu rozpoczęła się od utworzenia zaraz po wojnie w 17 dyrekcjach lasów państwowych – sekcji urządzania lasu. Z sekcji tych – zarządzeniami nr 413-227 Ministra Leśnictwa z dnia 23 listopada 1955 r. – utworzone zostało 15 biur urządzania i pomiaru lasu położonych w Białymstoku, Toruniu, Gdańsku, Katowicach, Radomiu, Szczecinku, Krakowie, Lublinie, Łodzi, Olsztynie, Poznaniu, Przemyślu, Gorzowie Wielkopolskim, Siedlcach oraz Brzegu. Od 1 października 1956 r. przedsiębiorstwo przyjęło nazwę Biuro Urządzania Lasu i Projektów Leśnictwa. W wyniku zmian zadań legislacyjnych 1 stycznia 1973 r. nazwa przedsiębiorstwa została zmieniona na Biuro Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej. Pomimo, że biura te pozostawały nadal w administracji Lasów Państwowych, był to ważny krok w kierunku usamodzielnienia się służby urządzania lasu oraz utworzenia samodzielnego przedsiębiorstwa. 30 września 1996 r. funkcję organu założycielskiego i tym samym sprawowanie nadzoru nad BULiGL przejął Minister Skarbu Państwa, a przedsiębiorstwo zostało zaliczone do grupy przedsiębiorstw o szczególnym znaczeniu dla gospodarki państwa. Od 1 stycznia 2017 r. organem założycielskim przedsiębiorstwa jest Minister Środowiska.

Historia oddziału w Szczecinku Historia oddziału w Szczecinku

 

Rok 1945-55

 

W 1945 roku w strukturach organizacyjnych Dyrekcji Lasów Państwowych Okręgu Bałtyckiego powołano do życia Oddział Urządzania Lasu podległy pod Biuro Produkcji Drewna, pod kierownictwem Mieczysława Matwiejczyka (1946-49).

Zadaniem tych służb było wykonawstwo prac urządzeniowych dla nadleśnictw podległych Dyrekcji LP w Szczecinku, w roku gospodarczym 1945/46 - 51 nadleśnictw, w 1947/48 – 77 nadleśnictw.

W ramach zadań przeprowadzono przybliżoną ewidencję stanu posiadania lasów państwowych, opracowując „przybliżoną tabelę klas wieku drzewostanów i orientacyjną mapę przeglądową nadleśnictw.

 

  

Rok 1947 – Służby urządzeniowe w Szczecinku

 

Góra od prawej: Zbigniew Wacławski, Zygmunt Urbański.

Środek od prawej: osoba nie rozpoznana, Tadeusz Jachimczak, Marian Michalski, Józef Roczeń, Leon Megier.

Dół od prawej: Wiesław Kupczyński, Jan Roczeń, Alojzy Rudnik, Artur Piekarski i Tadeusz Zabiegły.

 

Po przemianowaniu Dyrekcji na Koszaliński Okręg Lasów Państwowych w Szczecinku (1951) powołano Sekcję Urządzania Lasu w Dziale Zagospodarowania Lasu. Taki stan organizacyjny utrzymał się do końca 1955 roku.

 

Uwzględniając, że były to pierwsze lata powojenne, realizacja prac urządzeniowych była trudna. Podobnie jak w innych gałęziach gospodarki brakowało wszystkiego, a przede wszystkim odczuwano olbrzymie braki kadrowe. Spośród pracowników którzy podejmowali pracę tylko nieliczni wiązali się z urządzaniem na stałe. Większość, po kilku latach, wybierało zajęcie mniej uciążliwe i przechodziło do innych pracodawców.

 

W grupie pionierów, którzy organizowali służby urządzeniowe, a później często stanowili kadrę kierowniczą, w nowo utworzonym Oddziale Biura Urządzania Lasu i Projektów Leśnictwa byli pracownicy przybyli do Szczecinka z różnych regionów kraju. 

W gronie tych osób znaleźli się: mgr inż. Mieczysław Matwiejczyk, Stanisław Klikowicz  (1945), inż. Zbigniew Wacławski, Tadeusz Jachimczak, Tadeusz Zabiegły (1946), Janina Rygielska (1947), Jan Kaleczyc, Tadeusz Żyliński, Kazimierz Szumerowicz (1948), Leszek Korotkiewicz, Stanisław Misiąg (1949), mgr inż. Józef Macichowski, Krystyna Gabalis, Teresa Macichowska (1951) i mgr inż. Adam Sytek (1953).

 

 

W 1955 r. zostaje zakończony „Plan prowizorycznego urządzenia lasu” .

 

Lata 56-89

 

Przełomowym dla urządzania lasu był 1956  r. Od 1 stycznia zaczęło działać przedsiębiorstwo Biuro Urządzania i Pomiaru Lasu, które po połączeniu z Biurem Projektów Leśnictwa, od 1.10.1956r. przekształciło się w wielozakładowe przedsiębiorstwo państwowe Biuro Urządzania Lasu i Projektów Leśnictwa.

Pierwszym dyrektorem Oddziału był mgr inż. Józef Macichowski, od 1956 do 1961r. Od listopada 1957r. delegowany do pracy sejmowej. Z tego powodu pełnienie obowiązków dyrektora powierzono mgr inż. Adamowi Sytkowi, który formalne powołanie na stanowisko dyrektora otrzymał w 1962 r. i sprawował je do końca 1968 r.

W 1956r. rozpoczęto definitywne urządzanie lasu. Nowa instrukcja urządzania lasu (1957) znacznie zwiększała zakres prac zarówno geodezyjnych, jak i urządzeniowych, niezbędnych do opracowania planów urządzenia lasu. W dalszym ciągu występował niedobór kadry.     

Aby na bieżąco rozwiązywać problem braku kadr rozpoczęto (1959) fundowanie stypendiów dla studentów wyższych uczelni, a także uczniów szkół średnich, kształcących się w zawodach leśnika i geodety.

Istotną zachętą do podjęcia pracy były także przydzielane mieszkania zakładowe.

 

Od 1956 r. w strukturach organizacyjnych części produkcyjnej utworzono dwa działy: dział urządzania lasu - z czterema drużynami terenowymi i jedną drużyną kameralną (kreślarzy) oraz dział geodezji – z dwoma drużynami terenowymi i od 1964 r. jedną drużyną kameralną (obliczeniowo-kreślarską). Taka organizacja tych działów, z małymi modyfikacjami ilości drużyn, utrzymała się przez ponad 40 lat.

 

Działem urządzania lasu kierowali: mgr inż. Piotr Nowicki (1956-1960) - główny inżynier, mgr inż. Jerzy Musiał (1961-1968) - główny specjalista u.l.,

dr inż. Krzysztof Paton (1969-1977, 1982-1989)- zastępca dyrektora, mgr inż. Edmund Stankiewicz (1977-1982) - kierownik wydziału produkcyjnego, inż. Adolf Stachyra (1989-1995) – zastępca dyrektora, mgr inż. Mieczysław Kopciński (1995 i nadal) – zastępca dyrektora.

 

Działem geodezji kierowali główni geodeci: Leszek Korotkiewicz (1960-1982),  inż. Tadeusz Litorowicz (1983-1993), Teresa Głowala            (1993 i nadal).

W obu działach były wyodrębnione komórki nadzoru i kontroli.

Na stanowiska inspektorów powoływano pracowników doświadczonych o dużej wiedzy zawodowej. Szczególnie duży wkład w kształtowanie nawyków wykonywania prac dobrej jakości wnieśli długoletni inspektorzy kontroli  i nadzoru. W dziale urządzania lasu: Tadeusz Jachimczak (1956-1988), inż. Kazimierz Depczyk (1961-1968), mgr inż. Edmund Stankiewicz (1969-1976), mgr inż. Tadeusz Karpiński (1976-2000), mgr inż. Ryszard Migdał (1977-1993, 2000-2005), inż. Tadeusz Wagner od 2005 r.,  w dziale geodezji: Leszek Korotkiewicz (1956-1960), Stanisław Misiąg (1964-1977), Jan Kaleczyc (1977-1982), Barbara Kryszczyńska (1977-1983), Jan Pieczyński (1983-1989).

 

Kierownikami drużyn było wielu znakomitych urządzeniowców – leśników i geodetów. Rotacje w tej grupie pracowników następowały, w większości przypadków, w związku z awansami na wyższe stanowiska lub rezygnacją z pracy  w Oddziale.

Długoletnimi kierownikami wyróżniającymi się jakością i organizacją prac byli lub są: 

        drużyn terenowych, inż. Zbigniew Wacławski (1956-1978), inż. Wiesław Kupczyński (1956-1963 i 1965-1974), inż. Wacław Kochański (1961-1977), inż. Sylwester Kosierkiewicz (1966-1980), inż. Adolf Stachyra (1978-1989), inż. Andrzej Schechtel (1978-1986), mgr inż. Tadeusz Adamczak (1978-1985), mgr inż. Stanisław Walczak (1984-1993), mgr inż. Bogdan Misztal (1985-1991), mgr inż. Mieczysław Kopciński (1986-1995), mgr inż. Aleksander Łukaszczyk (1990 i nadal), Józef Sawicki (1991 i nadal), mgr inż. Maciej Jakubiec (1995 i nadal), mgr inż. Ryszard Migdał (1993-2000), inż. Tadeusz Wagner (2000-2005);

 

        drużyn obsługi technicznej (kreślarni): Tadeusz Zabiegły,  (1963-1983), Józef Juralewicz (1983-1988) i Andrzej Gruszka (1988-2000) -         

 

        terenowych drużynach geodezyjnych mgr inż. Mieczysław Matwiejczyk(1956-1972), Stanisław Klikowicz(1956-1966), Jan Kaleczyc(1960-1977), Jan Pieczyński (1975-1982 i 1989-2002) - oraz Teresa Głowala (1978-2003) w drużynie kameralnej geodezji.

 

 

W pierwszych latach działalności Oddział BULiGL w Szczecinku miał trudną sytuację lokalową. Zmiana na lepsze nastąpiła w 1959 r. po otrzymaniu od miasta budynku przy ul. Bohaterów Warszawy 63, który po adaptacji i modernizacji dobrze służył urządzaniu aż do 1993 r. W budynku tym mieściły się wszystkie pracownie produkcyjne oraz działy administracyjne.

           

 

W 1956 r. rozpoczęto definitywne urządzanie lasu na terenie OZLP w Szczecinku w nadleśnictwach: Czarne, Dyminek, Radawnica, Rudawa, Niedźwiady i Przechlewo. Prace całego cyklu zakończono w 1967 r.

 

W latach sześćdziesiątych wraz z rozwojem firmy zaczęto inwestować w sprzęt.

W 1962 r. Biuro  zakupiło instrumenty pomiarowe  firmy Zeiss-Jena, a w 1964 r. rozwija transport samochodowy. Część pojazdów trafiło do urządzania z demobilu. Do końca lat 60-tych  użytkowano przeciętnie 10 samochodów osobowo-ciężarowych, a w następnych latach po około 15-20 szt.                                         

Zwiększenie ilości sprzętu i maszyn było konieczne, w związku ze wzrostem zatrudnienia, a także wdrażaniem nowych technologii prac.

Także bardzo znaczący wzrost ilości i jakości prac nastąpił w dziale geodezji. Od 1958 r. podkłady geodezyjne na potrzeby prac urządzeniowych oparto na pomiarach poligonowych w nawiązaniu do sieci państwowej. W większości nadleśnictw OZLP w Szczecinku prace te wykonały własne służby geodezyjne Oddziału. O rozwoju szczecineckiej geodezji może świadczyć fakt, że dwukrotnie, w latach 1959/60 i 1969/70, geodeci Oddziału  byli delegowani do prac w Nadleśnictwie Wetlina w Bieszczadach.

Zakończenie prac definitywnego urządzania lasu zostało bardzo pozytywnie ocenione przez leśników, a także władze administracyjne i państwowe. Szczególnie podkreślano fakt opracowania pierwszych, pełnych planów urządzenia lasu dla wszystkich nadleśnictw z terenów zachodniej i północnej Polski.

 

 W 1968 r. rozpoczęto  I rewizję u.l.  Dużą uwagę skierowano w tym cyklu na rozpoznanie oraz określenie gleb i siedlisk.

Od 1.01.1969 r. na stanowisko dyrektora Oddziału powołany został mgr inż. Jerzy Musiał, który sprawie organizacji prac glebowych poświęcił wiele czasu i sił.

W 1970 r. utworzony został zespół (od 1973 r. brygada) do wykonywania prac glebowych pod kierownictwem mgr inż. Bogdana Szczepańskiego. W tym samym roku wykonano pierwsze prace glebowe w Nadleśnictwie Przytocko. Kolejnymi nadleśnictwami były: Warcino i Łupawa (1971), Nowy Kraków (1972). Znaczny rozwój pracowni glebowo-nawożeniowej nastąpił w 1973 r. Wtedy to zorganizowane zostało laboratorium, a zatrudnienie wzrosło do 8 osób. W 1974  r. kierownikiem pracowni został mgr inż. Mieczysław Nawrot, który funkcję tą pełnił do 1991 r. W tym czasie wyraźnie wzrósł zakres realizowanych prac. Wdrożono wykonywanie ekspertyz nawożeniowych dla szkółek i wielkoobszarowego nawożenia lasu. Na dużą skalę wykonywano opracowania glebowo-siedliskowe dla nadleśnictw. W laboratorium przeprowadzano pełny zakres analiz. Okresowo, w latach 1976-1985, w pracowni zatrudnionych było po kilkunastu pracowników.

 

1.01.1973 r. następuje zmiana nazwy przedsiębiorstwa na Biuro Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej  i włączenie go w skład organizacji gospodarczej Lasów Państwowych. 

Prace urządzeniowe w cyklu I rewizji u.l. przebiegały sprawnie i zostały zakończone w 1977 roku. Plany urządzenia lasu szczecinecki Oddział wykonał dla wszystkich nadleśnictw z terenu OZLP w Szczecinku (41 nadleśnictw), a także 3-ch nadleśnictw: Ruszów, Pieńsk i Lubań Śląski w OZLP Wrocław (1969).

 

 

W 1977 r. rozpoczęto prace z zakresu inżynierii leśnej. Obejmowały one opracowywanie aneksów melioracji wodnych i budownictwa drogowego. Prace te wykonywał zespół (od 1981r. jako brygada inżynierii leśnej), w 3-4 osobowym składzie. Przez cały okres działalności (do 1990r.) kierownikiem był mgr inż. Andrzej Pasek. Wykonano kilkadziesiąt aneksów dla nadleśnictw z terenów RDLP w Szczecinku, Pile i Szczecinie.

Powstanie pracowni glebowo-nawożeniowej oraz wzrost zatrudnienia w działach urządzania i geodezji spowodowały ciasnotę i pogorszenie warunków pracy w budynku biurowym przy ul. Bohaterów Warszawy 63.

Po długich staraniach dyrektora Jerzego Musiała, związanych z otrzymaniem wskazania lokalizacyjnego pod budowę, w 1980r. pawilon biurowy wybudowano przy ul. Limanowskiego 24.

Choć budowa była czasowa (na 5 lat) budynek ten użytkowany był do 1993r. Zlokalizowano w nim pracownie urządzeniowe i inżynierii leśnej, działy administracyjne oraz kierownictwo Oddziału.

 

W 20-leciu 1968-1987 szczecinecki Oddział osiągnął  największy rozwój. Przeciętne roczne zatrudnienie kształtowało się na poziomie około 150 osób. Produkcja była duża o zróżnicowanym asortymencie i bardzo dobrej jakości.

 

Dzięki temu działalność Oddziału była oceniana bardzo wysoko. W prowadzonym, w tamtych latach, współzawodnictwie pracy szczecinecki Oddział zajmował: I miejsce (1979) i II miejsce (1978 i 1980).

 

Cykl prac II rewizji urządzania lasu rozpoczęty w 1979r. został zakończony w 1990r. Opracowano plany u.l. dla większości nadleśnictw (bez 4-ch)   z terenu OZLP w Szczecinku oraz kilkunastu nadleśnictw z OZLP w Pile, na łącznej powierzchni około 750 tys. ha.

Do ustalania zasobności drzewostanów wdrożono metodę matematyczno-statystyczną. Przy wykonaniu obliczeń, tabel i zestawień zbiorczych wykorzystano technikę komputerową. Początkowo tworzono tylko nośnik informacji przy użyciu „Mery 9150”.

Dalszą obróbkę wykonywano na komputerze „Odra” w oddziałach „ZETO”.

 

W tym okresie Oddział wykonywał również cyklicznie wielkopowierzchniowe oceny stanu zdrowotnego i sanitarnego lasu, w 1983 (wdrożeniowo), 1985, 1988 i 1991r. dla lasów państwowych, w granicach OZLP Szczecinek i Piła. Były to prace nowatorskie, realizowane przez BULiGL dla całego kraju. Inicjatorem oraz opracowującym założenia metodyczne tych prac był mgr inż. Jerzy Musiał, w 1982r.

 

Lata 90-te XX w. i początek XXI w.

 

Początek lat 90-tych to okres przełomowy w działalności urządzania, podobnie jak w gospodarce i polityce kraju. Z pracy w szczecineckim Oddziale zrezygnowało wielu geodetów i pracowników gleboznawstwa, którzy zakładali prywatne firmy, świadczące usługi na rzecz Lasów Państwowych.

 

 Powrócił problem nowej siedziby Oddziału, siedzibą Biura stał się typowy budynek biurowy przy ul. Koszalińskiej 91B.

W tym czasie nastąpiły także zmiany na stanowiskach kierowniczych Oddziału. Przyczyny zdrowotne spowodowały, że na rentę odszedł zastępca dyrektora dr inż. Krzysztof Paton. Na to stanowisko powołano inż. Adolfa Stachyrę (1989), który jednocześnie pełnił obowiązki dyrektora Oddziału (VII.1989-V.1992), w związku z delegowaniem do pracy w Tunezji mgr inż. Jerzego Musiała.

Po złożeniu rezygnacji z funkcji dyrektora Oddziału przez Jerzego Musiała (1995), na stanowisko to powołano Adolfa Stachyrę, a zastępcą dyrektora został mgr inż. Mieczysław Kopciński (1995).

Rozpoczęcie prac III rewizji definitywnego urządzania lasu zbiegło się w czasie z uchwaleniem ustawy o lasach (1991). Wcześniej wykonane plany urządzenia lasu zostały dostosowane do wymogów ustawy. Ustawa spowodowała także wyłączenie BULiGL ze struktur Lasów Państwowych. Początkowo przedsiębiorstwo podlegało Ministrowi OŚZNiL, a od kilku lat znajduje się w strukturach Ministerstwa Skarbu.

Okres tego 10-lecia zaznaczył się także bardzo dynamicznym wdrażaniem informatyki przy wykonywaniu prac urządzeniowych. Komputerowo tworzono bazę danych, a następnie drukowano komplet składników planu urządzenia lasu (opisy taksacyjne, plany szczegółowe, opis ogólny z tabelami i załącznikami). Nowością w urządzaniu lasu było uznanie obrębów leśnych jako trwałych jednostek powierzchniowo-ewidencyjnych (1996) dla celów urządzania lasu oraz na potrzeby systemu informatycznego lasów państwowych (SILP). Spowodowało to konieczność opracowania, na etapie prac urządzeniowych, bazy danych w sposób pozwalający na przenoszenie informacji z planów urządzenia lasu do SILP.

            W okolicznościach częstych zmian, jakie zachodziły w technologii prac urządzeniowych III rewizji, szczecinecki Oddział wykonał plany urządzenia lasu dla 42 nadleśnictw, w tym: RDLP Szczecinek – 29, Piła – 11 i Szczecin – 2 na łącznej powierzchni 793 tys. ha.

 

W 1999 roku wykonana została pierwsza leśna mapa numeryczna (L.M.N.) dla Nadleśnictwa Bobolice. Od 2000 r. L.M.N. wykonuje się dla wszystkich nadleśnictw dla których opracowuje się plany urządzenia lasu. Skutkiem tego rozwiązana została (2001) brygada obsługi technicznej (kreślarnia).

            W 1995 r. większość geodetów posiadających uprawnienia zrezygnowało z pracy w Oddziale i podjęło zatrudnienie u prywatnych przedsiębiorców lub założyło własne firmy. Spowodowało to zmniejszenie zakresu i ilości wykonywanych prac, a także uszczupliła się ilość pracujących w Biurze geodetów.        

 

           W 2008 r. po ponad 40 latach pracy w Oddziale Szczecineckim odszedł na emeryturę dyrektor Adolf Stachyra. Na jego miejsce mianowany zostaje dotychczasowy inspektor mgr inż. Tadeusz Wagner.

 

 

            Poza pracą zawodową załoga szczecineckiego Oddziału wykazywała wiele inicjatywy w organizowaniu imprez rozrywkowo-sportowych.

Głównym bodźcem licznego uczestnictwa w zabawach i zawodach sportowych był młody wiek większości pracowników. Bale karnawałowe i sylwestrowe były niemal stałymi zabawami w pierwszym 30-leciu, aż do połowy lat osiemdziesiątych. Często organizowano grupowe wyjazdy nad morze z wykorzystaniem służbowych samochodów. Łącznie, w latach 60-tych i 70-tych, zorganizowano kilkanaście krajowych wycieczek turystyczno-szkoleniowych.

            Podobnie dużym zainteresowaniem cieszyła się rywalizacja w zawodach sportowych. Szczególnie emocjonujące, w latach 70-tych były turnieje rozgrywane między działami w dyscyplinach takich jak: tenis stołowy, siatkówka, brydż, szachy i piłka nożna. Przez wiele lat działało koło T.K.K.F., które popularyzowało sport rekreacyjny wśród pracowników i ich rodzin. Kilkakrotnie otrzymywało wysokie oceny za współzawodnictwo na szczeblu województwa koszalińskiego.

 

 

 

 

 W jednym z takich festynów uczestniczył późniejszy prezydent Aleksander Kwaśniewski.