📄 Historia BULiGL


Historia urządzania lasu
W Polsce za prekursora planowania urządzeniowego uchodzi wielki kanclerz koronny Jan Zamoyski (1542–1605), który w swoich dobrach wprowadził instrukcje gospodarcze nakazujące m.in. odnowienia po zrębach zupełnych. W 1786 r. rozpoczęto w Polsce pierwsze prace urządzeniowe w lasach królewskich na terenach obecnej Puszczy Kozienickiej. 200-letnia rocznicę tych prac obchodzono na Konferencji naukowej BULiGL w Wildze w 1987 r. W czasach nam bliższych, dużą rolę w kształtowaniu państwowego urządzania lasu odegrały działania związane z urządzaniem lasów państwowych podejmowane w okresie międzywojennym. Działania te – kontynuowane po II wojnie światowej – doprowadziły do utworzenia w 1956 r. Biura Urządzania Lasu i Projektów Leśnictwa, którego nazwę w 1973 r. zmieniono na Biuro Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej po odłączeniu z Biura pracowni ds. projektowania inwestycji w lasach.
Początki państwowego urządzania lasu w Polsce międzywojennej, następnie tworzenie służb urządzeniowych i ich funkcjonowanie do 1956 r. realizowano w ramach administracji Lasów Państwowych. Po roku 1956 trzonem urządzania lasu jest nasze przedsiębiorstwo.

Omówienie poszczególnych rewizji urządzania lasu

Prowizoryczne urządzanie lasu (1946–1955)
Prowizoryczne urządzanie lasu prowadzono metodę siedliskowo-bezzrębową wzorowaną na doświadczeniach szwajcarskich. Metodę okazała się nieodpowiednia dla warunków polskich. Została zamieniona na metodę siedliskowo-drzewostanową opartą na wydanych Przepisach przejściowych w sprawie urządzania lasu metodą siedliskowo-drzewostanową oraz wprowadzono system klasyfikacji siedlisk leśnych w powiązaniu z rejonizacją przyrodniczo-leśną. Podkład geodezyjno-kartograficzny stanowiły uaktualnione za pomocą pomiarów busolowych mapy w różnych skalach. Wielkość zasobów drzewnych określano w sposób szacunkowy, rzadziej w sposób pomiarowo-szacunkowy i pomiarowy. Regulacja wielkości użytkowania rębnego odbywała się w ramach wyodrębnionych gospodarstw według dojrzałości drzewostanów przy określonych wiekach rębności. Etat miąższościowy cięć przedrębnych obliczano według potrzeb hodowlanych określonych w czasie taksacji.
 

  • Definitywne urządzania lasu (lata 1956–1967)

Przeprowadzono je w oparciu o pierwszą po II wojnie światowej instrukcję urządzania lasu zatwierdzoną przez Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego w 1957 r. W cyklu definitywnego urządzania lasu prace urządzeniowe poprzedzone zostały pracami geodezyjnymi. Po zakończeniu omawianego cyklu, Lasy Państwowe dysponowały jednolitym podkładem geodezyjno-kartograficznym w skali 1:5000. Prace urządzeniowe prowadzone były metodą siedliskowo-drzewostanową wykonywaną na podstawie Instrukcji urządzania lasu(1957). Stosowane metody inwentaryzacji – podobnie jak w cyklu prowizorycznego urządzania lasu – nie pozwalały na określenie dokładności określania zasobów drzewnych. Powodowało to, że wyniki kolejnych inwentaryzacji urządzeniowych nie były w pełni porównywalne, co utrudniało formułowanie wiążących wniosków dotyczących efektywności gospodarowania i wielkości bieżącego przyrostu miąższości. W okresie definitywnego urządzania lasu szerokie zastosowanie w BULiPL znalazła fotogrametria – zarówno w pracach geodezyjnych, jak również w urządzeniowych (wyłączeniowo-pomiarowych). W okresie tym około 40% map gospodarczych opracowano metodami fotogrametrycznymi na podstawie średnioskalowych zdjęć lotniczych, a także sporządzanych na ich podstawie fotomap.

  • I rewizja urządzania lasu (1967–1978)

Podstawą wykonywania prac urządzeniowych omawianego cyklu była Instrukcja urządzania lasu zatwierdzona do użytku służbowego 19 lipca 1969 r. przez Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego (wydana drukiem w 1970 r.). Instrukcja ta wniosła niewiele istotnych zmian technologicznych i metodycznych w stosunku do definitywnego urządzania lasu. W czasie tego cyklu zorganizowano w oddziałach przedsiębiorstwa specjalistyczne pracownie do prac glebowo-siedliskowych.
W omawianym okresie stosowano podobne sposoby inwentaryzacji zasobów drzewnych jak podczas definitywnego urządzania lasu. Pomiar pierśnic wszystkich drzew drzewostanu, zakładanie miąższościowych powierzchni próbnych, stosowanie szacunku za pomocą tablic zasobności oraz wykorzystywanie wyników zrębowych przeprowadzano dla podobnych kategorii drzewostanów, jak w definitywnym urządzaniu lasu

  • II rewizja urządzania lasu (1979–1991)

Prace urządzeniowe w omawianym cyklu były wykonywane na podstawie Instrukcji urządzania lasu wprowadzonej do stosowania Zarządzeniem nr 31 Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 1 grudnia 1979 r. W skład zatwierdzonej Instrukcji wchodziły cztery tomy, a mianowicie: tom 1 – Prace urządzeniowe (wydane w 1980 r.), tom 2 – Prace geodezyjno-kartograficzne (1980), tom 3 – Prace glebowo-siedliskowe (1980) oraz tom – Prace z zakresu inżynierii leśnej (1981). Instrukcja ta wprowadziła wiele innowacji w wykonywanych pracach.
W latach II cyklu urządzania lasu nastąpiła zasadnicza zmiana stosowanych metod inwentaryzacji zasobów drzewnych. Została wprowadzona do praktyki – w drzewostanach w wieku ponad 40 lat – matematyczno-statystyczna metoda inwentaryzacji zasobów drzewnych za pomocą losowych powierzchni próbnych (w zdecydowanej większości powierzchni relaskopowych) – zamiast taksacji wzrokowej, uzupełnianej pełnym pomiarem pierśnic na dużych (o pow. 0,10¬–1,00 ha) powierzchniach próbnych z wyboru lub w całych drzewostanach. Poczynając od 1979 r. zasadniczy podział lasu na gospodarstwa (zrębowe, przerębowozrębowe i przerębowe) powiązany został z projektowaną grupą rębni. Wyjątkiem od tej zasady było gospodarstwo specjalne, do którego mogły być zaliczane drzewostany o różnym sposobie zagospodarowania, w których wiek rębności oraz jakość techniczna schodzą na dalszy plan, natomiast na czoło (przy regulacji użytkowania rębnego) wysuwają się kryteria wynikające z pełnienia przez lasy określonych funkcji, głównie ochronnych i społecznych. w czasie tego cyklu rozpoczęto intensywne prace zmierzające do zastąpienia analogowego sposobu opracowania planu urządzania lasu metodą elektroniczną, które to prace zakończono w czasie II rewizji urządzania lasu.

  • III rewizja urządzania lasu (1992–2002)

Kolejny cykl urządzeniowy był wykonywany według zasad Instrukcji urządzania lasu zatwierdzonej do użytku służbowego przez Ministra Ochrony Środowiska 5 kwietnia 1994 r. Instrukcja ta składała się z dwóch tomów: tom I – Część ogólna oraz tom II – Załączniki. Dodatkowym załącznikiem (nr 10) do Instrukcji były również Zasady sporządzania aneksów do planów urządzenia lasu nadleśnictw, w których wystąpiły szkody zagrażające trwałości lasu, zatwierdzone do użytku służbowego w 1995 r.
W cyklu tym wprowadzono także obowiązek sporządzania programu ochrony przyrody w nadleśnictwie jako integralnej części planu urządzenia lasu. Program ten opracowywano na podstawie Instrukcji sporządzania programu przyrody w nadleśnictwie. Instrukcja ta – w formie załącznika nr 11 do Instrukcji urządzania lasu – została zatwierdzona do użytku służbowego 28 maja 1996 r. Zgodnie z Ustawą o lasach, program ochrony przyrody zawiera kompleksowy opis stanu przyrody oraz zadania z zakresu jej ochrony i sposoby ich realizacji w zasięgu terytorialnym urządzanego nadleśnictwa.
Inwentaryzację zasobów drzewnych wykonywano metodą matematyczno-
-statystyczną, w ramach której wyróżniono trzy jej warianty, a mianowicie:
1) niezależne zakładanie powierzchni próbnych w poszczególnych drzewostanach,
2) zastosowanie stratyfikacji drzewostanów,
3) wykorzystanie równań regresji ustalajęcych zależność między zasobnością na 1 ha określoną przez taksatorów szacunkowo a zasobnością określoną na powierzchniach próbnych losowych.
Zasady tworzenia gospodarstw przyjęte w II rewizji – z małymi tylko korektami – zostały utrzymane w III cyklu rewizji urządzania lasu.
Należy podkreślić, że o ile zmiany w sposobach ustalania intensywności użytkowania przedrębnego w toku trzech pierwszych cyklów urządzeniowych nie prowadziły do istotnego wzrostu rozmiaru użytkowania przedrębnego, o tyle zmiany w zasadach regulacji użytkowania przedrębnego wprowadzone w III rewizji urządzania lasu spowodowały wyraźny wzrost rozmiaru planowanego użytkowania przedrębnego, a w rezultacie jego urealnienie.

  • IV rewizja urządzania lasu ( 2003-2011)

Prace urządzeniowe prowadzone są na podstawie Instrukcji urządzania lasu wprowadzonej do stosowania Zarządzeniem nr 43 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 18 kwietnia 2003 r. W skład Instrukcji wchodzą 3 części: Część 1 – Instrukcja sporządzania planu urządzenia lasu dla nadleśnictwa, część 2 – Instrukcja wyróżniania i kartowania siedlisk leśnych oraz część 3 – Zarządzenia i wytyczne dotyczące urządzania lasu.
Inwentaryzacja zasobów drzewnych wykonywana jest metodą matematyczno-statystyczną (statystyczną metodą reprezentacyjną) za pomocą kołowych powierzchni próbnych (zamiast wcześniej stosowanych relaskopowych powierzchni próbnych). W odróżnieniu od dwóch poprzednich rewizji urządzania lasu, metodą matematyczno-
-statystyczną objęto także drzewostany II klasy wieku.
Grupowanie drzewostanów na potrzeby określania zasobów drzewnych przeprowadza się na podstawie baz danych zawartych w Systemie Informatycznym Lasów Państwowych (w podsystemie LAS). Inwentaryzację tę przeprowadza się w trzech etapach obejmujących:
1) szacowanie – podczas taksacji – zasobności na 1 ha, łącznie dla drzewostanu według gatunków drzew;
2) przeprowadzenie inwentaryzacji zasobów drzewnych statystyczną metodą reprezentacyjną, z zastosowaniem warstw gatunkowo-wiekowych oraz losowego rozdziału prób pomiarowych (kołowych powierzchni próbnych);
3) wyrównanie miąższości oszacowanej w drzewostanach (z zastosowaniem równań regresji) do miąższości ustalonej w wyniku pomiaru miąższości – statystyczna metodą reprezentacji – w warstwach gatunkowo-wiekowych.

  • V rewizja urządzania lasu (zapoczątkowana 2011 r.)

​Prace urządzeniowe prowadzone są na podstawie Instrukcji urządzania lasu wprowadzonej do stosowania Zarządzeniem nr 55 Dyrektora Generalnego Lasów Państwowych z dnia 21 listopada 2003 r. W skład Instrukcji wchodzą 3 części: Część 1 – Instrukcja sporządzania planu urządzenia lasu dla nadleśnictwa, część 2 – Instrukcja wyróżniania i kartowania w Lasach Państwowych typów siedliskowych lasu oraz zbiorowisk roślinnych oraz część 3 – Instrukcja techniczna sporządzania i wydruku map leśnych. Konieczność nowelizacji Instrukcji urządzania lasu wynikała z potrzeby doprecyzowania wymogów prowadzenia gospodarowania zawartych w planie urządzenia lasu zgodnego z zasadami trwale zrównoważonej gospodarki leśnej, potrzeby wykorzystania nowych rozwiązań informatycznych oraz ze zmian przepisów prawa obowiązującego przy sporządzaniu planu urządzenia lasu dotyczących konieczności konsultacji ze społeczeństwem, kompleksowego ujmowania wszystkich form ochrony przyrody w lasach jak też uwzględnienia kierunków zagospodarowania przestrzennego gmin i regionów. W znowelizowanej Instrukcji urządzania lasu ujęto również potrzebę sprecyzowania ekonomicznych warunków trwale zrównoważonej gospodarki leśnej w warunkach rezygnacji z jej intensywnego prowadzenia w związku z nakazami i zakazami wynikającymi z przepisów o ochronie przyrody.

Inwentaryzacja zasobów drzewnych wykonywana jest metodą matematyczno-statystyczną (statystyczną metodą reprezentacyjną) za pomocą kołowych powierzchni próbnych. W stosunku do IV rewizji wprowadzono korektę lokalizacji tych powierzchni w drzewostanach KO i KDO (nie obejmują gniazd i gniazd odnowionych) oraz rejestrację na co dziesiątej powierzchni próbnej drewna martwego.

Nowością Instrukcji urządzania lasu jest zestandaryzowanie wizualizacji kartograficznej map leśnych zdefiniowanych w części 1 i 2 tej instrukcji i rozbudowanie wskazówek definiujących sposób redagowania tych map w specjalnej części 3. Poszerzono również katalog obiektów umieszczanych na poszczególnych mapach tematycznych.

Historia pomiarów geodezyjnych
Historia pomiarów geodezyjnych na gruntach leśnych sięga czasów sprzed II wojny światowej.
W tym okresie zespoły składające się z geodetów i leśników na terenie poszczególnych Dyrekcji Lasów Państwowych wykonywały pomiary uzupełniające oraz nowe pomiary, stosując stabilizację znakami trwałymi (kamienie lub słupy betonowe). Kierownicy tych zespołów, zgodnie z obowiązującymi w tym czasie przepisami, posiadali uprawnienia mierniczych przysięgłych. więcej >>

Historia przedsiębiorstwa
W okresie powojennym organizacja urządzania lasu rozpoczęła się od utworzenia zaraz po wojnie w 17 dyrekcjach lasów państwowych – sekcji urządzania lasu. Z sekcji tych – zarządzeniami nr 413-227 Ministra Leśnictwa z dnia 23 listopada 1955 r. – utworzone zostało 15 biur urządzania i pomiaru lasu położonych w Białymstoku, Toruniu, Gdańsku, Katowicach, Radomiu, Szczecinku, Krakowie, Lublinie, Łodzi, Olsztynie, Poznaniu, Przemyślu, Gorzowie Wielkopolskim, Siedlcach oraz Brzegu. Od 1 października 1956 r. przedsiębiorstwo przyjęło nazwę Biuro Urządzania Lasu i Projektów Leśnictwa. W wyniku zmian zadań legislacyjnych 1 stycznia 1973 r. nazwa przedsiębiorstwa została zmieniona na Biuro Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej. Pomimo, że biura te pozostawały nadal w administracji Lasów Państwowych, był to ważny krok w kierunku usamodzielnienia się służby urządzania lasu oraz utworzenia samodzielnego przedsiębiorstwa. 30 września 1996 r. funkcję organu założycielskiego i tym samym sprawowanie nadzoru nad BULiGL przejął Minister Skarbu Państwa, a przedsiębiorstwo zostało zaliczone do grupy przedsiębiorstw o szczególnym znaczeniu dla gospodarki państwa. Od 1 stycznia 2017 r. organem założycielskim przedsiębiorstwa jest Minister Środowiska.

📄 Historia oddziału BULiGL w Brzegu


Oddział powstał z działów, a później z Sekcji Urządzania Lasu przy ówczesnych Okręgach Lasów Państwowych: opolskim, wrocławskim oraz zielonogórskim, utworzonych już w 1945 roku.

Pierwszym i bardzo pilnym zadaniem, jakie stanęło po wojnie przed służbą urządzania lasu, było przeprowadzenie przybliżonej ewidencji stanu posiadania lasów państwowych. Zadanie to wykonano w latach 1945–1947, opracowując tzw. przybliżoną tabelę klas wieku drzewostanów, łącznie z orientacyjną mapą przeglądową nadleśnictw i oszacowaniem szkód wojennych.

Kolejnym etapem prac było prowizoryczne urządzenie lasu, przeprowadzone w latach 1946–1955. Przy realizacji poszczególnych zadań zawsze były prowadzone szkolenia, mające na celu odpowiednie przygotowanie pracowników do podejmowanych zadań.

W 1950 r. wrocławska i zielonogórska, a w 1951 r. również opolska, sekcje urządzania lasu zostały przeniesione do Brzegu. Z dniem 1 października 1954 r. nastąpiło formalne połączenie wyżej wymienionych sekcji i utworzenie – największego w Polsce – Działu Urządzania Lasu podległego OZLP w Opolu, którego dyrektorem został dotychczasowy kierownik wrocławskiej sekcji, przedwojenny urządzeniowiec Oskar Kauicz.
Jeszcze jesienią 1955 r. rozpoczęto kolejny etap – opracowanie planów definitywnego urządzenia lasu, opartych na dokładnych pomiarach geodezyjnych.

Od 1 stycznia 1956 r. Dział Urządzania Lasu przekształcono w – Biuro Urządzania i Pomiaru Lasu funkcjonujące w ramach OZLP w Opolu, a później – w samodzielne przedsiębiorstwo pn. Biuro Urządzania Lasu i Projektów Leśnictwa, przy czym Oddział w Brzegu był jednym z dwunastu w kraju.
Definitywne urządzanie lasu – wykonywane jednolicie na podstawie pierwszej w dziejach polskiego leśnictwa Instrukcji urządzania lasu z częściowym wykorzystaniem (po raz pierwszy w Polsce) fotogrametrii – zakończono w 1967 roku.

W kolejnych cyklach prac urządzeniowych, zwanych I, II, III i IV rewizją planów urządzenia lasu, wykonywanych odpowiednio w latach 1967–1978, 1979–1991, 1992–2002 i 2003-2012 znacznie poszerzano zakres wykonywanych prac.

Trwająca obecnie V rewizja definitywnego urządzania lasu, rozpoczęta w 2013 r., jest realizowana według nowej – Instrukcji urządzania lasu, obowiązujcej od 21 listopada 2011 roku. W tym samym roku Oddział w Brzegu sporządził pilotażowo plan urządzania lasu dla nadleśnictwa Strzelce Opolskie, jeszcze wg projektu instrukcji. Ten cykl prac urządzeniowych cechuje ciągłe stosowanie w codziennej praktyce nowoczesnych technologii opartych na pozyskiwaniu i przetwarzaniu danych GIS, wykorzystywaniu technik teledetekcyjnych, szczególnie w zakresie metod pasywnych (fotogrametria) ale również coraz częściej aktywnych (lidar). Celem tych innowacji jest ciągłe podnoszenie jakości produktu końcowego tj. opisu taksacyjnego i dokładności opracowań kartograficznych. Nowa instrukcja zakłada odmienny harmonogram prac urządzeniowych, a przede wszystkim wynikających z potrzeb ochrony przyrody (Natura 2000). Plan urządzania lasu sporządza się w układzie dwuletnim i poddaje procedurze strategicznej oceny oddziaływania na środowisko. Ten podstawowy dla gospodarki leśnej dokument ma godzić wszystkie funkcje pełnione przez las: gospodarczą -wynikającą z produkcji sortymentów drzewnych, społeczną -zapewniającą warunki do niepogarszania stanu zachowania siedlisk przyrodniczych i siedlisk chronionych gatunków, w ramach trwałego i zrównoważonego rozwoju.

BDL    Serwisy mapowe

WISL

Biuro Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej
Sękocin Stary
ul. Leśników 21
05-090 Raszyn
sekretariat@zarzad.buligl.pl
Telefon: 22-825-34-23
Faks: 22-825-83-99

Przedsiębiorstwo Państwowe
Biuro Urządzania Lasu i Geodezji Leśnej
NIP: 525-000-78-85
REGON: 000121583
KRS: 0000012221

Bank Pekao SA
05 1240 1053 1111 0010 5177 5936

Copyright © BULiGL 2009 - 2020 | Zaloguj